Alicja Lizer-Molitorys
  Zmiana zadęcia
 
 
Zmiana zadęcia

Wibracja

Na wczesnych fletach Boehma grano bez wibracji. Dopiero pod koniec XIX wieku wprowadził je we Francji Paul Taffanel (1844-1908). Obecnie wibracja jest zjawiskiem powszechnie znanym, a niektórzy muzycy mają tendencję do automatycznego stosowania go. Współczesna wibracja polega bardziej na intensywności niż zmianie intonacji (wahania w granicach 5 centów). Efekt zależy od indywidualnych cech fizycznych wykonawcy, kompozytorowi trudno byłoby zapisać w partyturze szczegóły wykonania. Niemniej niektórzy twórcy postanowili sprecyzować swoje wymagania w postaci graficznej lub numerycznej1. Terminy molto vibrato czy poco vibrato były dla nich zbyt ogólne. Określenia wibracji mogą dotyczyć zarówno jej prędkości jak i częstotliwości.


Wibrację można otrzymać trzema sposobami:
  1. przeponowo- najpopularniejsza metoda, zalecana adeptom fletu
  2. krtanią- (niem. Kehlkopfvibrato) uważana przez Mikołaja Płatonowa (1894-1967) oraz Pierre-Yves Artauda za najlepszą metodę kontroli szybkości i częstotliwości wibracji, pozwalającą na mistrzowskie opanowanie tej sztuki. Przykład: H. Lachenmann temA (1968) na flet, mezzosopran i wiolonczelę
  3. wargami- (niem. Lippenvibrato) najbardziej kontrowersyjny sposób, charakteryzuje się dużymi wychyleniami amplitud i ich małą częstotliwością. Przykład: H. Gümbel Sator arepo II na flet, głos i perkusję

Smorzato


(SMZ) jest szczególnym rodzajem wibracji. Odnosi się przede wszystkim do wahań głośności. Tą wibrację dynamiczną uzyskuje się regularnymi ruchami żuchwy. Najlepsze efekty daje w średnim i wysokim rejestrze, w dynamice mf. Poniżej przykład zastosowania różnych form wibracji, w tym smorzata, na bardzo krótkim odcinku:


Zmiany intonacji

Oscylacja

(ang. lip oscillation) polega na spinaniu i rozluźnianiu warg, lub też zmianie stopnia zamknięcia ustnika. Wahania intonacji sięgają półtonu i mogą być dokładnie sprecyzowane. Pełny okres oscylacji to wychylenie w górę i w dół, przy czym stosowane są również oscylacje połowiczne (wychylenie tylko w jednym kierunku). Bartolozzi zaleca użycie najwyżej dwóch pełnych oscylacji na sekundę. Szybsze tempo sprawia, że to zjawisko sonorystyczne przestaje być wyraźnie słyszalne. Przykłady użycia tej techniki znajdziemy w utworach m.in. Fukushimy, Sori, Denissova oraz Pendereckiego (Strofy).


Odchylanie ustnika


(ang. bending) umożliwia zmianę intonacji jeszcze w większym stopniu niż oscylacja. Przekręcenie fletu do siebie obniża flet, od siebie- podwyższa. Niezależnie o granego dźwięku, flet zawsze można większym stopniu obniżyć (od ¼ do całego tonu w zależności od rejestru), niż podwyższyć (tylko ¼ w całej skali). Dodatkowo należy zaznaczyć, że kręcenie ustnikiem zmienia barwę fletu i wiąże się w dużym stopniu z dynamiką. To zjawisko sonorystyczne jest szczególnie pomocne w imitacji fletów orientalnych. Ciekawy przykład zastosowania kręcenia ustnikiem znajduje się w drugiej etiudzie I. Gergely.


Frullato


(niem. Flatterzunge, ang. flutter-tongue) to szczególny rodzaj artykulacji, analogiczny do tremola w instrumentach smyczkowych czy perkusyjnych. Jako nowe zjawisko brzmieniowe frullato pojawiło się po raz pierwszy w Pierrot lunaire (1912) Arnolda Schönberga. Od tego czasu stało się bardzo popularną techniką, wymaganą również od „klasycznego” flecisty. Poniżej porównanie dwóch szkół wydobycia frullata: językiem i gardłem.
Język Gardło
drgania czubka języka tylnojęzykowe, francuskie „r”
niewygodne w niskim i b. wysokim rejestrze pełna skala
dość wolny przebieg szybka częstotliwość
dużo powietrza w dźwięku dobre brzmienie


 
Frullato uzyskiwane drugim sposobem można łączyć z prawie wszystkimi innymi awangardowymi technikami fletowymi, w tym whistle tones i wielodźwiękami. Mimo wielu zalet frullato tylnojęzykowe nie cieszy się dużą popularnością wśród flecistów. Przeszkodą jest duża trudność w przestawieniu się na nietypowe drganie języka, wymagające dłuższego ćwiczenia.

Whistle tones


czasami zwane również whisper tones, przypominają gwizd. Polecane są przez Williama Kincaida jako doskonałe ćwiczenia kontroli aparatu gry: należy dmuchać przez wąską szczelinę, wyjątkowo delikatnie, tak jakby gwizdać. Prawidłowe ułożenie języka pozwala uzyskać dynamikę od pp aż do mf. WT występują pojedynczo lub w dłuższych sekwencjach:
  1. pojedyncze dźwięki- bardzo trudne do utrzymania na jednym poziomie. Stosunkowo najłatwiejsze w bardzo wysokim rejestrze, poniżej g¹ praktycznie niewykonalne.
  2. sekwencje- oparte najczęściej na fundamencie h, c¹ lub cis¹, kolejne tony harmoniczne swobodnie płyną. Aby zostawić wykonawcy większą swobodę, kompozytorzy stosują notacje graficzną:


Inne rodzaje zadęcia


Najbardziej wyrafinowana zmiana zadęcia przypomina trąbkę (niem. Trompetenanzatz). Dźwięki o raczej nieokreślonej wysokości ( mniej więcej o oktawę poniżej tradycyjnej skali fletu) uważane są przez Thomasa Howella za wyjątkowo wulgarne. Natomiast dla Roberta Cantrick (Three Mimes) taka barwa fletu przypomina połączenie waltorni i klarnetu. Silne przyciskanie ust do wargi fletu i „buczenie” niszczy aparat gry, i z tego względu Robert Dick całkowicie odrzuca tę technikę.
Dźwięki „aeolian” (fr. sons éoliens) to wyłącznie słyszalny oddech. Ustnik może być lekko oddalony od warg lub też znajdować się w normalnej pozycji. Jeżeli zakryje się otwór , wówczas wysokość dźwięku będzie nieokreślona, przypominająca raczej szum. Łącząc samo powietrze i właściwe zadęcie progresywnie zmienia się barwa tonu. Dźwięki „aeolian” wykonywalne są w zakresie od h do b², w drugiej oktawie należy podnieść drugi palec lewej ręki.




 
  Dzisiaj stronę odwiedziło już 1 odwiedzający (14 wejścia) tutaj!  
 
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=